HISTORISCH OVERZICHT
Voor Nederlandse fiscale doeleinden zijn KPN Mobile en Koninklijke KPN (eigenaar van de meeste vaste net activiteiten van KPN) twee separate fiscale eenheden en daarom ook twee afzonderlijke belastingbetalers. In dit document wordt onderscheid gemaakt tussen deze verschillende belastingbetalende partijen door de namen KPN Mobile en Koninklijke KPN te gebruiken.
In februari 2001 heeft KPN de juridische herstructurering van de activiteiten in Duitsland afgerond. Dit heeft geleid tot een Duitse samenwerkingsverband dat transparant is voor de vennootschapsbelasting in Duitsland en zodoende tot een vaste inrichting van KPN Mobile in Duitsland (de ‘Duitse vaste inrichting') voor Duitse fiscale doeleinden. Hier maken alle Duitse activiteiten van KPN Mobile, inclusief het belang van 77,49% in E-Plus deel van uit.
In 2001 en 2002 heeft KPN bijzondere afwaarderingen van EUR 20,3 miljard doorgevoerd op haar Duitse bezittingen. Deze bijzondere afwaarderingen bestaan uit bijzondere afwaarderingen van EUR 13,7 miljard op goodwill in 2001, bijzondere afwaarderingen van EUR 1,4 miljard op goodwill in 2002 en een bijzondere afwaardering van EUR 5,2 miljard op de UMTS licentie in 2002.
Op 13 maart 2002, heeft BellSouth haar conversierecht uitgeoefend en heeft Koninklijke KPN het resterende belang van 22,51% in E-Plus verworven.
In december 2002 heeft KPN de mobiele activiteiten geherstructureerd om een meer heldere financiële structuur te creëren en de financiële positie van KPN Mobile te versterken. De financiële herstructurering is in een aantal fasen uitgevoerd, waarbij KPN EUR 14 miljard aan uitstaande aandeelhoudersleningen heeft omgezet in 7 miljard nieuw uitgegeven gewone aandelen KPN Mobile met een nominale waarde van EUR 2 per aandeel. Daarnaast heeft KPN zijn aandeelhoudersleningen van EUR 2,2 miljard aan E-Plus voor een bedrag van EUR 0,6 miljard verkocht aan KPN Mobile.
Vervolgens heeft de financiële herstructurering geleid tot een kapitaalinjectie in E-Plus van EUR 1,9 miljard. Met dit bedrag heeft E-Plus zijn projectfinanciering afgelost.
Fiscale gevolgen van de juridische en financiële herstructurering
De fiscale gevolgen van de juridische en financiële herstructurering zijn besproken met de Nederlandse fiscus. In deze besprekingen zijn onder meer de volgende zaken geadresseerd:
- de waardering van KPN Mobile voor fiscale doeleinden per december 2002;
- de erkenning van de transparante Duitse vaste inrichting voor Nederlandse fiscale doeleinden;
- de waardering van E-Plus voor fiscale doeleinden;
- de kwalificatie van de investeringen in en de leningen aan de Duitse vaste inrichting voor Nederlandse fiscale doeleinden; en
- de berekening van de belastbare winsten (verliezen) van E-Plus.
Volgens de Nederlandse belastingwet kan het verschil tussen de nominale en fiscale waarde van de geconverteerde aandeelhoudersleningen en de aangekochte leningen leiden tot een fiscaal verlies voor KPN en een dienovereenkomstige fiscale winst voor KPN Mobile. Dit verschil werd door ons ingeschat op ca. EUR 8 miljard.
In het slechtste geval zouden de bijzondere waardeverminderingen van EUR 20,3 miljard niet als verlies voor Nederlandse fiscale doeleinden worden aangemerkt. Koninklijke KPN zou in dat geval een fiscaal verlies hebben geleden van EUR 8 miljard en KPN Mobile zou een dienovereenkomstige fiscale winst hebben behaald. Dit zou hebben geleid tot een direct te betalen belastinglast van circa EUR 3 miljard (EUR 8 miljard tegen een nominaal belastingtarief van 34,5%) door KPN Mobile en een dienovereenkomstig compensabel verlies bij KPN, wat geleid zou hebben tot een actieve belastinglatentie van EUR 3 miljard.
Na vele gesprekken waarbij zorgvuldig de zeer complexe fiscale kwesties en de onzekerheid verbonden aan een fiscale procedure zijn afgewogen, hebben KPN en de Nederlandse belastingdienst een akkoord bereikt over de fiscale gevolgen van de juridische herstructurering van KPN's Duitse mobiele activiteiten (februari 2001) alsmede de herfinanciering van KPN Mobile (december 2002).
De kernpunten van het akkoord kunnen als volgt worden samengevat:
- Ten gevolge van de conversie van de aandeelhoudersleningen van EUR 14 miljard, realiseert Koninklijke KPN een fiscal verlies van EUR 6 miljard, dat kan worden verrekend met winsten van 2002 en 2003. Het restant van het verlies kan onbeperkt voorwaarts worden verrekend met toekomstige winsten van Koninklijke KPN. KPN Mobile moet een corresponderende winst van EUR 6 miljard in aanmerking nemen.
- De gehele Duitse E-Plus structuur is transparant voor Nederlandse fiscale doeleinden. Als gevolg daarvan heeft KPN Mobile een vaste inrichting in Duitsland.
- De rente op de aandeelhoudersleningen die zijn verstrekt aan E-Plus wordt bij het bepalen van het Nederlandse belastbare resultaat buiten beschouwing gelaten. Bij KPN Mobile is een bedrag van EUR 500 miljoen aan rente die samenhangt met de aan E-Plus verstrekte leningen per saldo niet in Nederland aftrekbaar.
- De verliezen die in de Duitse vaste inrichting zijn geleden worden gesteld op EUR 11.5 miljard. Voor Nederlandse fiscale doeleinden kunnen deze verliezen worden afgezet tegen de Nederlandse operatonele winsten van KPN Mobile. Toekomstige winsten van de vaste inrichting zullen echter belastbaar zijn in Nederland totdat het gehele verlies van de Duiste vaste inrichting is ingehaald. Vervolgens zijn winsten van de Duiste vaste inrichting vrijgesteld in Nederland. De inhaal van de verliezen van de vaste inrichting wordt berekend op basis van de operationele resultaten van E-Plus voor afschrijvingen en afwaarderingen, inclusief eventuele bijzondere baten en lasten. Indien KPN de afwaardering van de immateriële vaste activa van E-Plus terugneemt, dan zal dat leiden tot een corresponderende winst voor fiscale doeleinden tot een maximum van EUR 2 miljard. KPN mag deze winst gespreid over een periode van vijf jaar aaan haar fiscale resultaat toevoegen. Tot slot zij vermeld dat in het thans niet voorziene geval dat KPN haar belang in E-Plus afstoot, een in Nederland belastbare winst kan ontstaan voor zover de eerdere verliezen niet zijn ingehaald ten tijde van de verkoop.
Het akkoord zou geen invloed moeten hebben op de fiscale behandeling van de Duitse vaste inrichting voor Duitse fiscale doeleinden.
Boekhoudkundige verwerking en gevolgen voor de kasstromen van Koninklijke KPN
Koninklijke KPN heeft eind 2002 een fiscaal verlies geleden van EUR 6 miljard. Voor dit compensabele verlies hebben we een actieve belastinglatentie gevormd van EUR 2.070 miljoen (34,5% van EUR 6 miljard), aangezien we compensatie binnen afzienbare tijd verwachten.
Op basis van het akkoord worden de aandeelhoudersleningen aan E-Plus voor fiscale doeleinden als kapitaal aangemerkt. Derhalve is de ontvangen interest op deze leningen vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting in Nederland. Aangezien Koninklijke KPN in het verleden de ontvangen interest op haar leningen aan de Duitse activiteiten als belastbaar inkomen heeft verwerkt, kan volgens het akkoord een belastingbate van EUR 35 miljoen worden verwerkt.
Gebaseerd op het akkoord verwacht Koninklijke KPN belasting te betalen vanaf 2006.
Boekhoudkundige verwerking en gevolgen voor de kasstromen van KPN Mobile
KPN Mobile heeft eind 2002 een fiscale winst behaald van EUR 6 miljard. De belastinglast behorende bij deze winst is EUR 2.070 miljoen. Op basis van het akkoord wordt de rente op de aandeelhoudersleningen aan E-Plus niet in het Nederlandse fiscale resultaat opgenomen. Bij KPN Mobile is een bedrag van EUR 500 miljoen aan rente die samenhangt met de aan E-Plus verstrekte leningen per saldo niet in Nederland aftrekbaar.
Aangezien KPN Mobile in het verleden de ontvangen interest op haar leningen aan de Duitse activiteiten als belastbaar inkomen heeft verwerkt, kan volgens het akkoord een belastingbate van EUR 1.218 miljoen worden verwerkt.
Het netto-resultaat van het akkoord voor KPN Mobile is een belastinglast van EUR 1.025 miljoen en een passieve belastinglatentie voor hetzelfde bedrag.
Deze belastingverplichting is latent omdat de winst van EUR 6 miljard bij KPN Mobile wordt gecompenseerd door EUR 11,5 miljard Duitse vaste inrichtingsverliezen.
KPN Mobile zal geen belasting betalen zolang de nog aanwezige compensabele verliezen, inclusief de verliezen van de Duitse vaste inrichting, groter zijn dan de belastbare winsten.
Omdat de verliezen van de Duitse vaste inrichting niet permanent zijn is geen actieve belastinglatentie verantwoord.
Gebaseerd op het akkoord verwacht KPN Mobile belasting te betalen vanaf [2006].
Boekhoudkundige verwerking in de geconsolideerde jaarrekening
Het geconsolideerde effect is een belastingbate van EUR 1.080 miljoen en een dienovereenkomstige toename van het Eigen Vermogen.