Op 14 oktober 2022 spreekt prof. dr. Birgit Koch haar oratie “
Iedereen is een beetje gemiddeld” uit aan de Erasmus Universiteit, faculteit Erasmus MC in Rotterdam. Uit haar werk en onderzoek blijkt dat doordat referentiegroepen voor medicijnonderzoek sterk afwijken van de beoogde doelgroep (vaak andere leeftijden, andere etniciteit, BMI’s, gezondheidstoestand en geslacht), patiënten vaak niet de juiste dosering van medicijnen krijgen. Deze onjuiste dosering leidt extra medicijngebruik, veel mee kosten, en tot vervelende bijwerkingen bij bijv. kinderen.
Meer maatwerk zorgt voor betere hulp en grote besparingen
Bij langduriger inname medicijnen is maatwerk belangrijk. Dit om zeer vervelende bijwerkingen te voorkomen of tot het minimum te reduceren. Maar ook om extra medicijngebruik ten gevolge van bijwerkingen te reduceren. Met het juiste maatwerk kunnen mogelijk miljoenen euro’s per jaar worden bespaard.
Doordat medicijnen nagenoeg altijd getest worden op gezonde blanke mannen tussen de 18-55 jaar, ontstaat er een ‘gemiddelde’ dosering. Wanneer de daadwerkelijke medicijninname bij de doelgroep plaatsvindt zoals bij kinderen, mensen met een ander genetisch profiel, andere BMI, onderliggend ziektepatroon, geslacht e.d. ontstaat per definitie een minder optimale dosering. Daar kan, al naar gelang het doel, nut, duur, kosten en intensiteit van het medicijn, veel meer gericht maatwerk in plaatsvinden. Met behulp van algoritmes o.b.v. de patiëntendossiers kunnen betere doseringen worden voorgeschreven. Daardoor worden mensen beter en sneller geholpen, slaan medicijnen beter aan en worden bijwerkingen en het daarbij horende medicijngebruik voorkomen.
Met maatwerk, bijvoorbeeld bij kinderen, kunnen impactvolle bijwerkingen zoals bijvoorbeeld gewichtstoename, diabetes en hart- en vaatziekten, worden voorkomen of worden gereduceerd. Met maatwerk op de IC, zoals hogere dosering in het begin, kan een korter ziekbed en medicijngebruik betekenen.
“Gezien de ernstige bijwerkingen -vaak pas na registratie ontdekt-, de beperkte effectiviteit van geneesmiddelen en de stijgende kosten van geneesmiddelen is het van belang om dosering te optimaliseren.” Daarvoor is onderzoek in de juiste patiëntengroep essentieel. Aldus Birgit Koch, hoogleraar klinische farmacometrie. “
Het voorkomt te veel en verkeerd medicijngebruik en daarmee veel onnodige kosten. Er zijn genoeg situaties te bedenken dat de juiste doelgroep onderzocht kan worden, van vrouwen tot en met kinderen. Lukt dat niet, dan kun je altijd nog uitwijken naar ‘traditionelere’ referentiegroepen. Het is toch schrikken als je weet dat 40 procent van de geneesmiddelen die gebruikt worden bij kinderen niet goed zijn onderzocht bij kinderen!”
Oplossingen
Door toepassing van klinische farmacometrie kan er veel meer maatwerk plaatsvinden bij het toedienen van medicijnen. Dat laatste is ook erg nodig omdat patiënten bijna standaard afwijken van het gemiddelde. Iedereen is een beetje gemiddeld, maar vooral ook niet gemiddeld.
In de toekomst zullen patiënten steeds meer maatwerk verlangen van artsen. Dat is ook goed mogelijk aangezien kennisuitwisseling over medicijngebruik en de toepassing van Artificial Intelligence en slimme algoritmen steeds meer voorkomen. De belangrijkste brug die daarin gemaakt moet worden is dat de huidige zorg-ict-sytemen deze nieuwe algoritmes ook kunnen ontsluiten op patiëntniveau.
Een andere belangrijke oplossing voor maatwerk is meer onderzoek. Waar de farmaceutische sector veel meer relevantie en onderzoekswinst kan realiseren door onderzoek te doen bij de juiste doelgroep, is tegelijkertijd meer geld nodig voor onafhankelijk academisch onderzoek. Dit laatste in het belang van patiënten en ook voor het beheersbaar houden van de kosten. Voor de farmaceutische sector heeft onderzoek doen onder de relevante populatie het risico om minder medicijnen te verkopen en zelfs een grotere kans te lopen dat een medicijn wordt afgekeurd
Wie is Prof. Dr. Birgit Koch?
Prof. Dr. Birgit Koch is de eerste persoon die wereldwijd een leerstoel op gebied van klinische farmacometrie bezet. Waar enkele tientallen personen op de wereld gespecialiseerd zijn in farmacometrie, is Birgit Koch de eerste persoon die hoogleraar is in de praktische uiteenzetting van farmacometrie.
https://www.linkedin.com/in/birgitkoch/
Wat is klinische farmacometrie?
Bij farmacometrie worden wiskundige modellen gemaakt die de blootstelling aan geneesmiddelen, en het effect van het geneesmiddelen aan elkaar koppelen. In deze modellen worden gemiddelden, maar ook variaties ingebouwd en alle variabelen die van invloed kunnen zijn op deze koppeling. Zo komt er een op-maat-voorspelling uit welke dosering optimaal is voor een bepaalde patiënt. Indien deze op-maat dosering wordt toegepast, spreekt men van klinische farmacometrie. Klinische farmacometrie is de volgende stap in meer maatwerk in de zorg. Afgelopen jaren is klinische farmacometrie onder andere al toegepast bij antibiotica bij kritisch zieke patiënten op de intensive care, bij patiënten met een geïnfecteerde prothese die antibiotica moeten gebruiken en bij kinderen met autisme met gedragsproblemen.