Sinds mensenheugenis heb ik de TomTom op mijn mobieltje niet meer bijgewerkt en toch wijst “Eva” mij nog steeds heel goed de route op al mijn wegen. Mijn TomTommetje was een koopje. In die zin begrijp ik heel goed waarom het concern tegenwind heeft. TomTom laat de consumentenmarkt schieten. Die is alleen nog maar een melkkoe zolang het duurt.
Beleggers schrokken zich vorige week te pletter. Plotseling daalde de beurskoers van TomTom 25% omdat nu ook autofabrikant Toyota zich lijkt te bekeren tot navigatiesystemen van Google, wat Renault, Mitsubishi en Nissan al deden. Dit is de strategische kernmarkt voor TomTom. De koers daalde van €8,50 naar €5,91 en krabbelde sindsdien weer op tot 7 euro vrijdag. Maar het verschil is groot met de koers van €11,64 eind 2015. Om niet te vergeten dat de koers eind 2007 op €51,68 stond. Hallo! TomTom transformeert, maar gaat dat wel goed?
TomTom is van de jaren negentig van de vorige eeuw en lanceerde in 2004 het navigatiesysteem voor consumenten. Een fascinerend project dat de omzet opdreef tot €1,7 miljard in 2007, de hoogste omzet ooit. In 2018 wordt de omzet op €825 miljoen minder dan de helft. Dat komt niet door de financiële crisis, maar door de concurrentie en de verzadiging van de consumentenmarkten.
2015 Was een bijzonder jaar voor TomTom met weer eens een omzetgroei van 6%, maar wel een verlies voor belasting dat gecompenseerd werd door een belastingteruggave. De nettowinstmarges waren goed tot het begin van de financiële crisis in 2008 die voor TOMTOM gepaard ging met een fors verlies. Dat herhaalde zich met een gigantisch verlies in 2011 en sindsdien is het met de winstgevendheid van TomTom niet meer goed gekomen. Het j aar 2017 was opnieuw rampzalig met bijna 200 miljoen operationeel verlies en een omzetdaling van 8%.
TomTom verwacht in 2018 weliswaar weer een omzetdaling van 8,6% tot €825 miljoen, maar die verwachting was al in de beurskoers verwerkt. In de eerste helft van 2018 zit de omzetdaling (25%) vooral in de consumentenmarkt die dan nog maar 38,8% van de totale omzet uitmaakt. Dat was in 2016 nog 57%.
TomTom concurreert alleen in de automotive- en enterprisemarkten met Google en maakt zich daar niet echt druk om, althans niet in het jaarverslag van 2017, dat evenmin een scherpe analyse geeft van de eigen situatie en wat het management eraan wil doen. In 2017 steeg de omzet van Telematics, Automotive en Enterprise met 16% tot €488 miljoen, 54% van het totaal, maar compensatie voor de omzetval in de consumentenmarkten is onvoldoende. Het concern gaf in 2017 23% van de omzet uit aan R&D, meer dan ooit en kan toch het tij niet keren.
TomTom richt zich strategisch op de zakelijke markt, waar het steeds meer gaat om data, software en diensten die hogere marges opleveren dan de hardware. Hardware is het terrein van de consumentenmarkten. De omzet in die markten (routeplanners, sportmeters, apps) daalde in 2017 met 26,6% tot 46% van de concernomzet. Maar de groei in de zakelijke markten is onvoldoende om de val in de consumentenmarkten op te vangen. Het concern moet beter uitleggen waarom het in de toekomst beter zal gaan en wanneer de omzetval ophoudt.
Een ingevoerde lezer vertelt dat “TomTom jaren heeft geroepen dat autofabrikanten Google uit hun wagenszouden weren. Ze zouden niets ophebben met de datahonger van het Amerikaanse technologiebedrijf. Google mag vanaf 2021 de navigatie- en entertainmentsystemen inbouwen in nieuwe modellen van Renault, Mitsubishi en Nissan. Renault is nu nog een van de grotere klanten van TomTom voor deze dienst. TomTom-cfo Taco Titulaer zei tegen het FD: ‘De concurrentie zal niet weggaan en zal steeds veranderen. Maar dit betekent niet dat de hele auto-industrie nu overgaat op Google.’ Het is niet voor het eerst dat Google TomTom dwars zit. Na de introductie van Google Maps ging de schwung uit de markt voor navigatiekastjes. Sindsdien verlegt TomTom de focus naar de grootzakelijke markt. Onder meer op het gebied van de zelfrijdende auto”.
Misschien komt de zelfrijdende auto niet op tijd en is TomTom gewoon over de top, zoals ooit Verolme, DAF, Fokker, Tulip en Philips dat waren. Sinds 2008 staat TomTom voor krimp en steeds grotere verliezen maar de solvabiliteit blijft uitstekend. Wist u niettemin hoeveel winst vóór belasting TomTom sinds 2002 heeft behaald? Noppes. Het verlies over die 15 jaar vóór belasting was €80 miljoen op een omzet van €15,8 miljard. Knap, toch?
AME Research BV
Adriaan Meij
www.ame.nl