Amsterdam, 3 januari 2011 — Plaats- en tijdonafhankelijk handelen en ICT ‘altijd en overal beschikbaar’ vormen de megatrends in de informatiesamenleving van de 21ste eeuw. Achter de schermen worden software en informatie door middel van virtualisatie losgekoppeld van de fysieke computerfaciliteiten in datacenters en als dienst geleverd. Hierdoor krijgt gegevensverwerking een meer dynamisch en vaak grensoverschrijdend karakter, terwijl een gebruikersorganisatie bij uitbesteding van deze diensten controle inlevert. Deze ontwikkelingen kunnen met rechtsnormen botsen.
Dat blijkt uit de trendanalyse Outlook ICT Recht 2011 van de Amsterdamse bedrijfsjurist en industrieanalist Victor de Pous.
Snelle ontwikkelingen
Technologische en sectorale ontwikkelingen volgen in elkaar al jaren in hoog tempo op. De elektronische technologiemarkten zijn heterogeen en kenmerken zich door een grote dynamiek. Speelvelden veranderen niet alleen door de onuitputtelijke reeks elektronische vindingen. Ook zien we continue bedrijfsmatige ontwikkelingen: het ontstaan van nieuwe zakelijke modellen, combinaties van oude en nieuwe modellen, de oprichting van talloze start-ups en het grote aantal fusies en overnames.
Maatschappelijke veranderingen
Ondertussen verandert de samenleving, waarin digitale technologie een sleutelrol vervult. Denk aan het nieuwe werken. Zo hebben kantoren dankzij ICT geen muren meer en vermengen werk en privé zich. Ook burger en consument willen altijd en overal toegang kunnen krijgen tot software, informatie en elektronische diensten. Maar niet iedereen realiseert zich dat de zo geprezen digitale technologie een mogelijk even innovatief als ontwrichtend karakter heeft. De brede en laagdrempelige beschikbaarheid van Internet zette de laatste 15 jaar ondernemerschap in veel sectoren op zijn kop en deze ontwikkeling duurt voort, vooral door de gestage opkomst van cloud-computingdiensten. Vijf centrale juridische trends voor het nieuwe jaar.
1. Cloud computing
In het perspectief van informatievoorziening staat cloud computing in 2011 met stip op numero uno; ook wanneer het de juridische aspecten betreffen. Enerzijds gaat er om dat organisaties in de publieke en private sector hun bedrijfsinformatie in overeenstemming met de — nogal breed uiteenlopende — wettelijke voorschriften verwerken. Privacywetgeving vervult hierbij een primaire rol, omdat veel bedrijfsinformatie persoonsgegevens bevat in de vorm van klantgegevens en personeelsinformatie. De Europese Commissie werkt aan een complete herziening van de Richtlijn privacybescherming uit 1995. Anderzijds moeten cloud-computingdiensten door middel van heldere en evenwichtige voorwaarden contractueel worden genormeerd. Wie is waarvoor verantwoordelijk en aansprakelijkheid? Hoe ziet het met de continuïteit van de ICT-diensten?
2. Web 2.0
Eerst was er e-mail, vervolgens ontstonden nieuwsgroepen, websites en blogs, gevolgd door FaceBook com sui en Twitter. Rechtsaspecten van Web 2.0 — het interactieve world wide web van Internet — zullen nadrukkelijker van zich laten horen. Zo hebben zich in Nederland de eerste strafzaken naar aanleiding van tweets al voorgedaan; geen wonder want communicatie verloopt steeds vaker via digitale kanalen. Dat vraagt in zakelijk c.q. bedrijfsmatig perspectief eens te meer, mede in het licht van Het Nieuwe Werken, om juridisch beleid voor werknemers in de vorm van een gedragscode.
3. Informatie
Onderbelicht is het toenemende belang van eigendomsrechten op elektronische informatie, bijvoorbeeld wanneer een dienst van de informatiemaatschappij samengesteld wordt uit meerdere, soms uiteenlopende bronnen (mashups). Voor wat betreft gegevens bij overheidsorganisaties werkt Brussel aan een herziening van de Europese Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie uit 2003. Het uitgangspunt luidt dat overheidsinformatie moet zo breed mogelijk voor burgers en bedrijfsleven toegankelijk en beschikbaar zijn. Maar naast eigendomsrechten op gegevensverzamelingen gaat het om aansprakelijk als gevolg van onjuiste, onvolledige of verlate levering van informatie.
4. Software
Kwaliteit van softwarecode krijgt meer juridische borging, nu de levering van standaardsoftware volgens het Amsterdamse Gerechtshof onder het kooprecht van het Burgerlijk Wetboek valt. Daarmee beschikken softwarelicentienemers voor het eerst over een wettelijk recht op een stevige — open — kwaliteitsnorm. Het geleverde computerprogramma moet namelijk ‘aan de overeenkomst beantwoorden’ en geschikt zijn voor gebruik. Voor de levering aan consumenten gaat het om dwingend recht; in de bedrijfs- en overheidsmarkt kan leverancier deze conformiteitsgarantie contractueel uitsluiten. Ondertussen wordt de druk van gebruikersorganisaties op leveranciers groter om, los van wettelijke voorschriften en met het oog op cloud-computingdiensten, meer waarborgen en zekerheden te bieden.
5. Open source computing
Vriend en vijand sluiten de rijen over het hybride karakter van ICT. Open source software en programmatuur die op een andere manier wordt aangeboden, zullen naast elkaar blijven bestaan en dus technologisch goed elkaar moeten samenwerken. Vandaar dat technische interoperabiliteit zo essentieel is. Maar open source software komt ook juridisch in beeld wanneer bestaande open source-componenten gebruikt worden bij de bouw van nieuwe computerprogramma´s (hergebruik), die vervolgens al dan niet als open source worden aangeboden. Anders gezegd: juridische interoperabiliteit kan niet zonder juridisch softwaremanagement, waar in het bijzonder Open Source Software Management deel van uitmaakt.
Noot voor de redactie:
Outlook ICT Recht 2011, trendanalyse, Amsterdam, 2011.
De auteur houdt zich sinds 1983 bezig met de rechtsaspecten van elektronische technologie en de informatiemaatschappij. Recent verschenen van zijn hand onder meer
Zakendoen met de overheid; Public procurement voor ICT-leveranciers (2010),
Cloud computing in juridisch perspectief (2010),
Garantierechten en softwarekwaliteit (2010),
Softwarebusiness loopt op copyright (2010),
Het Nieuwe Werken in juridisch perspectief (2010) en
Netwerk- en informatiebeveiligingsrecht (2010).
Mr. V.A. de Pous
Julianapark, Anton Constandsestraat 16
Postbus 51005, 1007 EA Amsterdam
Voice: 020 - 665.57.38
E-mail:
depous@planet.nl
Blog:
depous.blogspot.com
Fonds :
technologierecht.blogspot.com