Het gaat best goed met Koninklijke Philips als je de presentatie van de kwartaal- en jaarcijfers 2015 tot je neemt. Die presentaties zijn ook elk kwartaal een goed nieuws show. Als je door het matte schijnsel van de waan van de dag heen probeert te kijken kantelt het beeld.
Dat licht ik uitgebreider toe in een nieuw
gratis onderzoek. Wat je ziet is dat Philips sinds 1947 niet beter presteert dan de Nederlandse economie als geheel en sinds de eeuwwisseling maar niet uit zijn middelmatigheid loskomt. Beleggers zullen echt niet tevreden zijn met de ondanks inkoop van eigen aandelen duurzaam kwakkelende beurskoers. De halvering van het personeelsbestand sinds 2000 tot 113.000 nu heeft niet geleid tot een betere productiviteit.
Dat is bizar. Er is sinds de jaren negentig door managers enorm gesleuteld aan het concern. Vooral door verkopen van belangrijke bedrijfsonderdelen is fors gekrompen, maar het lek is niet boven water gekomen. Dat lek is de arbeidsproductiviteit. CEO Frans van Houten heeft geen wig kunnen drijven tussen de omzet per medewerker en het salaris per medewerker. Het salaris stijgt de laatste jaren zelfs weer harder dan de omzet per medewerker. Ook heeft hij door betere automatisering de efficiency niet kunnen verbeteren. Het voortdurende aanjagen van initiatief en optimisme vindt geen vruchtbare aarde op de brede werkvloer.
Na de verkoop van Lighting dit jaar is Philips één bedrijf dat zich right op medische technologie voor gezondheidszorg en een gezonde levensstijl, de door Van Houten beloofde groeimarkt van de toekomst. De kern ligt bloot. Ook al bestaat die uit een reeks producten en diensten voor een reeks marktsegmenten, dan moet toch het lek boven water komen. Zit het bij sales, marketing, producten en producties, klantrelaties, gekozen landen, markten en marktsegmenten? Zijn de loonkosten te hoog of de producten onvoldoende concurrerend?
Wat hebben tijdperken toch een enorme invloed op een onderneming zoals Philips. In de Wederopbouw spoot de omzet omhoog. In het hippietijdperk sloeg de twijfel toe. Na 1985 werd in het liberale tijdperk de welvaart gevierd, evenals het aandeelhouderskapitalisme en sinds 2000 was de energie op en stortte de omzet met 36% in. Philips kromp maar transformeerde niet.
De feestdans van ondernemen op krediet verloor zijn glans en verkeerde in de tango van de weemoed. De fut was er uit. Intussen toont
Robert Gordon in een nieuw en
boeiend historisch boek aan dat het fout zit met de productiviteit in Amerika en ook dat beeld sinds 1870 komt overeen met “The Rise and Fall of Royal Philips” zoals de grafiek van omzetgroei en BBP groei sinds 1947 laat zien.
What’s Next? Betekent de terugkeer van godsgeloof en striktere normen en waarden ook een come back van de groeikracht van na WOII , gedragen door de digitale revolutie? Sociale wetenschapper
Hans Boutellier, schreef er een boek over: “Het seculiere experiment”. Autoriteit Gordon denkt dat de positieve impact van digitalisering marginaal is. Hij verwacht een langere, matte periode. Is Philips verdwaald in de grote wereld of zou het concern de komende jaren met nieuwe groeikracht boven zichzelf uitstijgen? Er moet immers de welvaart verdiend worden door meer productiviteit. Dat is de uitdaging.
Adriaan Meij- directeur AME Research