Utrecht, 13 februari 2015 – Privacy is een groot goed. Uit onderzoek blijkt dat consumenten het ook belangrijk vinden. Tegelijkertijd hebben weinig Nederlanders besef van en grip op wat er met hun privégegevens gebeurt. Het is hoog tijd burgers niet alleen verantwoordelijk te stellen voor hun privacy, maar ze ook de middelen te geven om die verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Dat is één van de conclusies uit het Nationaal Online Privacy Debat dat
Kaspersky Lab gisteren heeft gehouden onder leiding van publicist en spreker Charles Groenhuijsen waarbij politiek, wetenschap en bedrijfsleven aanwezig waren in de Glazen Ruimte te Maarssen. Zij bespraken privacyproblemen, misvattingen en toekomstscenario’s.
“Er zit om te beginnen al een weeffout in ons denken”, stelt Michiel Steltman, directeur van Digitale Infrastructuur Nederland (DINL). “We hebben het over gegevens, maar het gaat om informatie. Dat lijkt hetzelfde, alleen is het dat niet. Gegevens zijn bits die ergens zijn opgeslagen en waar we als consument geen grip op hebben. Informatie is wat over jou gaat en waar je controle op zou moeten hebben.” Inzicht in die informatie en het gebruik ervan is volgens Steltman een kwestie van context: wie mag wanneer wat doen?
‘Het wordt niet meer begrepen’
Probleem is dat het zowel technisch als juridisch zeer complex is geworden. “Het wordt niet meer begrepen”, vat Big Data hoogleraar Sander Klous samen. Hij verwijst daarmee ook naar het nationaal privacyonderzoek dat Kaspersky Lab heeft laten uitvoeren. Uit dat onderzoek blijkt dat Nederlanders privacy weliswaar belangrijk achten maar dat ze in de praktijk privacy best willen opofferen in ruil voor persoonlijk voordeel, gemak, veiligheid en betere gezondheidszorg.
Een positief geluid komt hierbij van senior onderzoeker Geert Munnichs, verbonden aan het Rathenau Instituut. “Er is een heel dubbel beeld. Enerzijds heeft de burger geen grip op wat er allemaal met zijn of haar gegevens gebeurt. Anderzijds is de burger wel steeds bewuster dat privacy belangrijk is. Het leeft in de maatschappij.” Het gebrek aan grip valt volgens Eva de Leede, deelneemster aan de Nationale DenkTank, mede te verklaren door onvermijdbaarheid. “Je moet je gegevens ook wel afgeven als je bepaalde diensten wilt gebruiken.” Daarbij worden lange en lastig te doorgronden gebruiksvoorwaarden voorgeschoteld die consumenten ‘blind’ accepteren. “Je bent 72 werkdagen per jaar kwijt om alle disclaimers te lezen die je normaal accepteert.” Zij pleit voor een labeling met duidelijke iconen die de inhoud behapbaar maakt voor consumenten. Daarbij moeten de daadwerkelijke voorwaarden natuurlijk ook nog gewoon te zien zijn.
Een Creative Commons voor privégegevens
Digital Health Strategist Maarten den Braber stelt dat de opzet van permissie moet worden omgedraaid. “Nu accepteren we voorwaarden die door anderen, zoals bedrijven en instellingen, zijn opgesteld.” Hij wil naar een model van gebruikslicenties die consumenten zelf toepassen op hun privégegevens. Een soort Creative Commons voor privégegevens. Daarbij is er wel betere uitleg nodig aan onze burgers, stellen Den Braber en de overige leden van het debatpanel. “De overheid heeft gefaald in het uitleggen wat je met je privacy weggeeft en wat de monetaire waarde daarvan is”, onderschrijft Micha Mos, fractievoorzitter van GroenLinks in Amsterdam.
Bijkomende complicatie in de bescherming van privacy is de ‘schizofrenie’ tussen wet- en regelgeving voor consumenten enerzijds en bedrijven anderzijds, stipt directeur Marcel Joosten van online retailer CentralPoint.nl aan. “De Europese Unie is heel beschermend en betuttelend ten opzichte van burgers. Dat is niet van toepassing voor bedrijven.” De consument wordt gezien als onwetend, zegt hij, terwijl een bedrijf wordt gezien als een verzameling van mensen die wel op de hoogte zijn van alle gevaren. Die verdeeldheid dient aangepakt te worden met eenduidige privacywetgeving. Wat Joosten betreft liefst met een aanpak in het midden tussen de huidige twee uitersten in privacybescherming.
Over debatdeelnemers
Dit online privacydebat op 12 februari 2015 werd georganiseerd door Kasperky Lab in Maarsen. De volgende spraakmakende experts namen deel aan het debat:
- Micha Mos – Fractievoorzitter GroenLinks in Amsterdam
- Sander Klous – Eerste Hoogleraar Big Data aan de Vrije Universiteit Amsterdam
- Geert Munnichs – Senior onderzoeker bij het Rathenau Instituut
- Michiel Steltman – Directeur Stichting Digitale Infrastructuur Nederland (DINL)
- Maarten den Braber – Onafhankelijk Digital Health Strategist
- Marcel Joosten – Directeur bij online retailer CentralPoint.nl
- Bas Filippini – Voorzitter van Stichting Privacy First
- Eva de Leede – Deelneemster van de Nationale DenkTank, uitvinder van de datawijzer
- Jornt van der Wiel – Wereldwijd Security onderzoeker bij Kaspersky Lab
Rapport en beeldmateriaal
Meer informatie over het nationale onderzoek naar de waarde van online privacy en de rol van de overheid daarbij is beschikbaar via dit rapport.
De foto’s van het online privacy debat zijn hier te downloaden.