Leiden, 13 juli 2026
Bijna de helft van de Nederlanders dekt de webcam van laptop of computer nooit fysiek af. Uit representatief onderzoek van webhostingprovider TransIPonder 1.052 Nederlanders blijkt dat 46 procent de webcam onbedekt laat wanneer die niet wordt gebruikt. Als malware toegang krijgt tot de camera, kunnen beelden van werkplek, documenten, huisgenoten of privéruimtes in verkeerde handen vallen.
Uit het onderzoek blijkt dat 35 procent van de Nederlanders de webcam altijd afdekt, bijvoorbeeld met een schuifje, sticker of losse webcamcover. Nog eens 19 procent doet dit soms, afhankelijk van de situatie.
De grootste verschillen zijn zichtbaar tussen leeftijdsgroepen. Vooral zeventigplussers laten hun webcam vaak onbedekt: bijna zes op de tien doen dit nooit. Zestigers dekken hun webcam juist het vaakst standaard af: 45 procent doet dit altijd. Onder 18- tot en met 29-jarigen ligt dat aandeel op 33 procent, al zegt deze groep relatief vaak de webcam soms af te dekken.
Camera wordt risico na malwarebesmetting
Ongewenste toegang tot een webcam ontstaat meestal niet doordat de camera zelf wordt aangevallen. Vaker is het apparaat het doelwit. Malware kan bijvoorbeeld binnenkomen via een phishingmail, geïnfecteerde bijlage, malafide download, het bezoeken van een nepwebsite of software die niet is bijgewerkt. Krijgt zulke software voldoende rechten, dan kan het die functies van het systeem aansturen, zoals camera, microfoon, bestanden of toetsenbordinvoer.
Een bekend voorbeeld is Blackshades, een Remote Access Trojan, kortweg RAT, die in 2014 internationaal werd aangepakt. Volgens Amerikaanse opsporingsdiensten werden wereldwijd meer dan een half miljoen computers besmet. De malware kon onder meer bestanden bekijken, wachtwoorden onderscheppen, toetsaanslagen registreren en webcams activeren.
Beelden kunnen meer prijsgeven dan gedacht
Webcambeelden laten vaak meer zien dan waar je vooraf bij stilstaat. Zo krijgen criminelen mogelijk zicht op documenten die in de ruimte liggen, andere openstaande schermen, een thuiswerkplek, huisgenoten, kinderen of dagelijkse routines. Zulke informatie kan worden gebruikt voor afpersing, gerichtere phishing of social engineering, waarbij criminelen persoonlijke details gebruiken om geloofwaardiger over te komen.
Softwarematig uitschakelen heeft grenzen
Om dit te voorkomen kun je camera’s uitschakelen via instellingen, browserrechten intrekken en appmachtigingen beperken. Het voorkomt dat reguliere apps of websites zomaar toegang krijgen tot de webcam. Het blijft echter software binnen hetzelfde systeem. Bij een malwarebesmetting kan een aanvaller proberen instellingen te wijzigen, rechten te verhogen of bestaande software met cameratoegang te misbruiken.
De beste oplossing blijft daarom een webcamcover. Als de lens is afgedekt, kan er immers geen bruikbaar beeld worden vastgelegd. Bij externe webcams is loskoppelen nog directer: zonder usb-verbinding is de camera niet beschikbaar.
Ook smartphonecamera’s vragen aandacht
Ook smartphones sturen camera’s aan via software en appmachtigingen. Controleer daarom welke apps toegang hebben tot camera en microfoon, installeer updates en beperk cameratoegang tot momenten waarop een app wordt gebruikt. Wie extra voorzichtig wil zijn, kan ook de frontcamera fysiek afdekken met een klein schuifje.