Huizen,
11 juni 2026 – Overheidsinstanties wereldwijd hebben al verrassend
veel vooruitgang geboekt op het gebied van AI, maar de investeringen
in betrouwbare AI-technologie en governance blijven achter. Hierdoor
bestaat het risico dat geavanceerde AI wordt ingezet zonder solide
datafundament, met mogelijke gevolgen zoals bias,
beveiligingsrisico’s en operationele fouten. Dit blijkt uit de
bevindingen van een speciaal op de publieke sector gericht rapport
van SAS: Data and AI Impact Report: The
Trust Imperative, met inzichten uit onderzoek van IDC.
De studie laat zien dat
veel overheden worstelen met een ‘vertrouwensdilemma’: ofwel wordt AI
te weinig benut door gebrek aan vertrouwen, ofwel wordt te snel
vertrouwd op onvoldoende gevalideerde systemen. Dit spanningsveld
vormt wereldwijd een belangrijke rem op effectieve AI-adoptie binnen
de overheid. Het rapport laat zien hoe regio’s omgaan met dit dilemma
en waar vooruitgang wordt geboekt in het dichten van deze kloof.
“Wil de publieke sector
op AI vertrouwen, dan moet AI duidelijke waarde opleveren en
tegelijkertijd het welzijn van burgers beschermen”, zegt Grant
Brooks, Senior Vice President of Public Sector bij SAS. “Om die
waarde voor burgers en de samenleving te realiseren, moeten
AI-ambitie en het vermogen om AI verantwoord toe te passen hand in
hand gaan. De bevindingen van het rapport tonen dat hier nog werk aan
de winkel is.”
“Overheden staan onder
toenemende druk om AI snel in te zetten, maar snelheid zonder
fundament is geen vooruitgang”, zegt Nicoline Mol, Director of Sales,
Government & Healthcare, bij SAS Benelux. “Publiek vertrouwen
bouw je niet met technologie alleen, maar met transparantie,
duidelijke keuzes en bestuurlijke verantwoordelijkheid.”
Evenwicht
tussen snelheid en publieke verantwoording
Wereldwijd adopteren
overheidsinstanties AI in hoog tempo. Daarbij maken ze vaker gebruik
van
Agentic
AI (52%) dan andere sectoren zoals het bankwezen, gezondheidszorg
en retail. Tegelijkertijd laat het rapport zien dat deze snelle
adoptie niet altijd gepaard gaat met voldoende aandacht voor
betrouwbaarheid en governance.
Enkele andere
opvallende resultaten van het onderzoek:
- Slechts
6% van de overheidsinstanties bevindt zich in een ‘ideale’
situatie, waarin zowel het interne vertrouwen in AI hoog is, als
de systemen aantoonbaar betrouwbaar zijn. Dat is het laagste
percentage van alle onderzochte sectoren.
- 38%
van de overheidsinstanties maakt onvoldoende gebruik van
betrouwbare AI-guardrails en vertrouwt tegelijkertijd teveel op
AI. Een opvallend hoog percentage toont veel vertrouwen in
toepassingen gebaseerd op GenAI/LLMs, terwijl deze technologie
nog niet volledig betrouwbaar is.
- Respondenten
uit de publieke sector hebben zelfs meer vertrouwen in GenAI dan
Machine Learning (ML). Terwijl ML al jaren succesvol wordt
toegepast voor onder meer belastingheffing en fraudedetectie.
Toch geven overheidsleiders de voorkeur aan een minder goed
uitlegbare en foutgevoeligere technologie.
“AI zal onmiskenbaar
een steeds grotere rol spelen binnen de overheid. De cruciale vraag
is niet óf we AI inzetten, maar hóé”, zegt Rein Mertens, Head of
Customer Advisory EMEA Public Sector Strategic Accounts. “Zonder
sterk datamanagement en heldere AI-governance dreigt het vertrouwen
in technologie groter te worden dan de betrouwbaarheid ervan. En wat
je niet kunt vertrouwen, kun je ook niet verantwoord opschalen.”
De
AI-vertrouwenskloof dichten
Veel organisaties
hebben te maken met uitdagingen rondom datacentralisatie,
AI-governance en vaardigheden van hun personeel. Vooral het ontbreken
van een gecentraliseerde databasis en sterke data-governance wordt
wereldwijd gezien als belangrijkste belemmering.
Tegelijkertijd zijn de
ambities hoog: vrijwel alle organisaties verwachten hun AI-investeringen
te verhogen. Daarbij ligt de focus vooral op procesoptimalisatie en
productiviteit. Opvallend is dat juist binnen de overheid vaker wordt
gewezen op een tekort aan vaardigheden bij medewerkers buiten de
gespecialiseerde technische teams. Om deze kloof te overbruggen,
investeren overheden steeds vaker in zowel technologische
architectuur als in de ontwikkeling van vaardigheden.
Lees
in deze whitepaper meer over de inspanningen van de publieke
sector om het potentieel van AI te vertalen naar bewezen waarde voor
burgers.
###
Over
het onderzoek
Het onderzoek bevat
analyses voor Noord-Amerika, Europa, Latijns-Amerika, META (het
Midden-Oosten, Turkije en Afrika) en Asia-Pacific. De survey toont in
elke regio resultaten voor de publieke sector op het gebied van AI-
en data-infrastructuur, maturiteit en betrouwbare AI-adoptie.
Over
SAS
SAS is wereldwijd
leider op het gebied van data en AI en helpt organisaties om met
betrouwbare AI weloverwogen beslissingen te nemen. Al decennialang
zet SAS de standaard voor software die echte impact maakt, met
diepgaande sectorkennis, transparantie en goed bestuur als
uitgangspunt. SAS geeft u THE POWER TO KNOW®.
SAS
Karlijn
Stoelinga & Tessa Bron
sas@progresscommunications.eu
+31
(0)20 363 11 52
Progress
Communications
Pieter
Braaijweg 87
1114
AJ Amsterdam
www.progresscommunications.eu