Veel insectensoorten hebben het al jaren moeilijk in
Nederland. Wetenschappers zoeken daarom naar manieren om insecten beter te
beschermen en hun leefomgeving te verbeteren. Nieuw onderzoek van ecoloog Robin Lexmond uit
Nijmegen wijst nu op een opvallende oplossing: heggen blijken een grotere
bijdrage te leveren aan insectenpopulaties dan bloemenstroken. Het onderzoek
werd uitgevoerd in verschillende groene gebieden en agrarische landschappen. De
resultaten laten zien dat heggen voedsel bieden én zorgen voor beschutting en
verbinding tussen leefgebieden. Daardoor kunnen meer insectensoorten overleven
en zich verspreiden.
Onderzoek laat duidelijke voordelen van heggen voor insecten zien
Uit onderzoek van ecoloog Robin Lexmond aan de Radboud
Universiteit kwam duidelijk de invloed van verschillende landschapselementen op
insecten naar voren. Daarbij werden onder meer bloemenstroken en heggen met
elkaar vergeleken. Uit de resultaten blijkt dat heggen vaak meer insecten
aantrekken dan bloemenstroken. Dat geldt voor bestuivers zoals bijen, hommels, zweefvliegen
en andere insectengroepen die belangrijk zijn voor een gezond ecosysteem.
Perceelranden met heggen, bloemenstroken en zonder extra
beplanting werden vergeleken. Bij heggen werd ruim twee keer zoveel
insectenbiomassa gemeten als bij kale randen. Bloemenstroken hadden een kleiner
effect. Volgens Lexmond zijn de resultaten duidelijk. Hij zegt: Waarschijnlijk
komt dat doordat veel bloemenstroken elk jaar opnieuw worden geploegd en
ingezaaid. Daardoor ontbreken stabiele schuilplekken voor in de winter en
voedselbronnen in het vroege seizoen.” Bloemenstroken zijn nog steeds waardevol,
maar heggen bieden op meerdere fronten voordelen. Zij kunnen dus een
belangrijke rol spelen bij het herstel van insectenpopulaties in Nederland.
Heggen bieden voedsel, schuilplaatsen en verbindingen
Een belangrijk verschil tussen bloemenstroken en heggen
is dat heggen het hele jaar door aanwezig zijn. Bloemenstroken bieden vooral
tijdens de bloeiperiode nectar en stuifmeel. Heggen leveren daarnaast
beschutting tegen wind, regen en extreme temperaturen. Voor veel insecten is
dat noodzakelijk om te kunnen overleven.
Daarnaast vormen heggen een natuurlijke verbinding tussen
verschillende natuurgebieden. Insecten kunnen zich hierdoor gemakkelijker
verplaatsen van het ene gebied naar het andere, wat de kans vergroot dat
populaties gezond blijven. Ook vogels en kleine zoogdieren profiteren hiervan.
Voor mensen die zelf een groene afscheiding willen aanleggen, zijn er
verschillende mogelijkheden. Zo kun je bijvoorbeeld een LevensboomThuja haag online bestellen wanneer je op zoek bent naar een dichte en
groenblijvende haag voor tuin of erf. Een haag heeft een positief effect op de
rest van de beplanting in je tuin.
Meer insecten langs perceelranden met heggen
Ecoloog Lexmond zag dat vooral perceelranden met heggen
veel insecten aantrekken. Deze randen vormen een overgang tussen landbouwgrond
en natuur. Daardoor ontstaat een gevarieerde omgeving waarin verschillende
soorten voedsel en beschutting kunnen vinden. Juist die afwisseling blijkt
aantrekkelijk voor insecten.
In gebieden waar meer heggen aanwezig waren, werden
aanzienlijk meer insecten waargenomen dan in vergelijkbare gebieden zonder deze
landschapselementen. De aanwezigheid van struiken, bladeren, bloemen en houtige
delen zorgt voor extra leefruimte. Bovendien kunnen insecten zich hier beter
beschermen tegen natuurlijke vijanden en weersinvloeden. Het herstel van
perceelranden met heggen kan daardoor bijdragen aan het vergroten van de
biodiversiteit in zowel landelijke als groene stedelijke gebieden.
Heggen versterken de biodiversiteit in het agrarische landschap
Naast de voordelen voor insecten hebben heggen een
positieve invloed op de biodiversiteit als geheel. Ze bieden leefruimte aan
vogels, kleine zoogdieren en tal van andere organismen. Hierdoor ontstaat een
rijker en veerkrachtiger ecosysteem. Ook de bodem onder heggen profiteert vaak
van meer organische stof en een grotere verscheidenheid aan bodemleven.
Voor agrarische ondernemers kan dit eveneens voordelen
opleveren. Insecten spelen een belangrijke rol bij bestuiving en natuurlijke
plaagbestrijding. Een grotere aanwezigheid van nuttige insecten kan bijdragen
aan een gezonder landbouwsysteem. Daarom groeit de belangstelling voor
landschapselementen zoals heggen, houtwallen en struweelranden. Waar vroeger
veel van deze elementen verdwenen om landbouwgrond efficiënter in te richten,
wordt tegenwoordig steeds vaker gekeken naar herstelmaatregelen die natuur en
landbouw met elkaar verbinden.
Ecoloog pleit voor meer heggen in Nederland
De ecoloog hoopt dat de resultaten beleidsmakers,
terreinbeheerders en grondeigenaren stimuleren om meer heggen aan te planten en
bestaande heggen beter te onderhouden. Volgens Lexmond kunnen deze groene
structuren een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van
insectenpopulaties die al jarenlang onder druk staan.
Nederland heeft in het verleden veel heggen verloren door
schaalvergroting in het landschap. Toch groeit de aandacht voor het belang van heggen.
Ze leveren voordelen op voor insecten, vogels en andere dieren, terwijl ze
tegelijkertijd bijdragen aan een aantrekkelijker landschap. De recente
onderzoeksresultaten laten zien dat heggen meer zijn dan een traditionele
erfafscheiding. Ze vormen een waardevol onderdeel van een toekomstbestendig
landschap waarin natuur en mens beter samen kunnen leven. “Elke extra meter heg
telt", beweert Ecoloog Robin Lexmond.