Van websites naar AI
AI verandert fundamenteel hoe burgers
overheidsinformatie vinden. Waar informatie voorheen primair via websites
werd ontsloten, zien we een duidelijke verschuiving naar samenvattingen
en interpretaties via AI-systemen. Deze ontwikkeling brengt nieuwe vraagstukken
met zich mee, maar biedt tegelijkertijd een kans om de ambities van de
Digitale Overheid in een stroomversnelling te brengen.
De trend is niet te stoppen
Het gebruik van AI ontwikkelt zich in
hoog tempo. Inmiddels gebruikt ongeveer 65% van de Nederlanders (*)
AI-tools, met een nog hoger aandeel onder jongeren. Tegelijkertijd
verandert het gedrag van burgers die overheidsinformatie zoeken
zichtbaar. Bezoek aan overheidswebsites neemt af, in sommige gevallen
aanzienlijk. Deze ontwikkeling zet zich naar verwachting de komende jaren
verder door.
Eén overheid, één ingang
AI biedt de mogelijkheid om de
versnippering van duizenden overheidswebsites te doorbreken en de burger
daadwerkelijk centraal te stellen. Denk aan een centrale, intelligente
ingang tot de overheid, waar informatie samenkomt en burgers vragen
kunnen stellen vanuit hun eigen situatie. Niet langer zoeken naar de
juiste organisatie of navigeren door losse pagina’s, maar direct
ondersteuning krijgen bij vragen zoals: “Ik ben mijn baan verloren, wat
moet ik doen?”
Interpretatie als volgende
stap op toegankelijkheid
De overheid werkt aan het verbeteren
van de digitale toegankelijkheid van haar websites en apps. Daarmee wordt
een belangrijke basis gelegd voor digitale inclusie en het beter vindbaar
en bruikbaar maken van overheidsinformatie voor burgers. Tegelijkertijd
ontwikkelt het digitale landschap zich snel. Waar toegankelijkheid zich
traditioneel richt op gebruik, vindbaarheid en begrijpelijkheid voor
mensen, ontstaat er nu een aanvullende dimensie. AI-systemen lezen,
structureren en combineren informatie. Wanneer informatie ruimte laat
voor interpretatie of onderling niet consistent is, kan dit leiden tot
afwijkende conclusies en mogelijk ongewenste gevolgen. De opgave
verbreedt zich daarmee: naast toegankelijkheid voor mensen wordt het
steeds belangrijker dat overheidsinformatie ook eenduidig en robuust
interpreteerbaar is voor AI-toepassingen.
Toegankelijk én AI-proof
De volgende stap ligt in het verder
ontwikkelen van bestaande standaarden. De huidige
Toegankelijkheidsrichtlijnen bieden een sterke basis en kunnen worden
aangevuld met principes die rekening houden met de manier waarop AI
informatie verwerkt. Dit betekent dat informatie niet alleen toegankelijk
en begrijpelijk moet zijn voor mensen, maar ook zodanig gestructureerd en
consistent dat AI-systemen deze op een betrouwbare manier kunnen
interpreteren.
Zo ontstaat een digitale overheid die
niet alleen inclusief is, maar ook toekomstbestendig.
Noot voor de redactie:
Johan de Jong is Expert Digitale Overheid bij CGI Nederland
https://www.cgi.com/nl/nl