Zwanger en in loondienst? Dan krijg je 16 weken volledig betaald
zwangerschapsverlof. Zwanger en zzp’er? Dan krijg je zonder AOV hooguit het
minimumloon via de ZEZ-uitkering en geen extra vergoeding bij complicaties tijdens
of na de zwangerschap. Voor zelfstandige partners van aanstaande moeders is er al
helemaal niets geregeld.
Keuze.nl onderzocht de financiële kloof tussen zwangere vrouwen in loondienst en
zwangere zelfstandigen. De uitkomst: een verschil van zo’n € 13.000. Zelfs zzp’ers
die hun zaken goed geregeld hebben, vallen vaak tussen wal en schip. Het aantal
vrouwelijke zzp’ers groeit, maar verlofregelingen blijven achter waardoor de
ongelijkheid toeneemt.
In het kort:
- Zzp’ers zonder AOV krijgen alleen de ZEZ-uitkering (16 weken minimumloon).
- Een AOV dekt deels de kosten, maar zorgt nog steeds voor een
inkomensdaling.
- Wachttijd AOV: meestal 1 of 2 jaar, dus plannen is cruciaal.
- Zzp’ers waarvan de partner zwanger is, krijgen vaak geen betaald verlof.
- Minder rechten bij adoptie/pleegzorg: AOV vergoedt soms adoptie, nooit
pleegzorg.
- Ons advies: als je je zwangerschap kunt plannen, sluit dan tijdig een AOV af
om inkomensval te beperken.
De basis: dit krijg je als werknemer (en niet als
zzp’er)
Voor werknemers in loondienst is het verlof rondom zwangerschap en geboorte ruim
geregeld. Een zwangere vrouw heeft recht op 16 weken volledig betaald
zwangerschapsverlof, 9 weken deels betaald ouderschapsverlof en aanvullende
rechten zoals extra pauzes en tijd om te kolven. Ook zijn er regels die overwerk en
nachtdiensten beperken, en bestaat er dekking bij complicaties.
Voor een zwangere zzp’er geldt alleen de zogeheten Zelfstandig en
Zwanger-regeling (ZEZ-uitkering). Deze keert 16 weken het minimumloon uit, mits
ze voldoet aan het urencriterium. Zijn er complicaties, dan is er geen vangnet.
Verder zijn er geen aanvullende rechten of compensaties.
Als zwangere zzp'er wordt je ruim € 13.000 achtergesteld
Bente werkt fulltime als zzp’er en heeft een jaarinkomen van ca. € 65.000. Tijdens
haar zwangerschap moet ze rondkomen van de ZEZ-uitkering: 16 weken
minimumloon, in totaal bijna € 9.000. Zonder AOV is dat het enige wat ze ontvangt.
We vergelijken haar situatie met Linda, die in loondienst jaarlijks € 40.000 verdient.
Linda krijgt in diezelfde periode haar volledige salaris doorbetaald en kan bovendien
negen weken ouderschapsverlof opnemen (70% van het salaris). Daarnaast heeft
Linda recht op extra pauzes, tijd om te kolven en bescherming tegen overwerk en
nachtdiensten. Zaken die Bente als zelfstandige zelf moet regelen en bekostigen.
Waar Linda in loondienst tijdens haar zwangerschap recht heeft op verlof en pauzes
ter waarde van zo’n € 22.000, moet Bente als zzp’er rondkomen van minder dan €
9.000.
Zou Bente een AOV hebben, dan zou die naast de ZEZ in haar situatie nog bijna €
12.000 vergoeden, waardoor het gat met Linda in totaal iets kleiner wordt.
Arbeidsongeschiktheidsverzekering dekt maar deel van de
kosten
Voor zelfstandigen die niet willen terugvallen op een minimuminkomen kan een AOV
de gemiste inkomsten deels compenseren. Dit verkleint de kloof tussen een zzp’er
en een werknemer, maar timing is cruciaal: bij veel AOV’s geldt een wachttijd van 1
tot 2 jaar voordat zwangerschapsdekking ingaat. Voor zelfstandigen met een
kinderwens kan het daarom lonen om tijdig een arbeidsongeschiktheidsverzekering
af te sluiten.
"Als je je zwangerschap kunt plannen, kan een AOV het financiële gat grotendeels
dichten, maar veel zzp’ers weten niet eens dat dit gat bestaat.", aldus Monica
Arbeider – verzekeringspecialist bij Keuze.nl.
Mannelijke zzp’ers helemaal niet gecompenseerd bij
geboorte
Ben je zzp’er en bevalt je partner? Dan heb je geen recht op betaald verlof of
compensatie voor gemiste inkomsten. Zelfs een arbeidsongeschiktheidsverzekering
maakt voor partners geen verschil. Er zijn weinig verzekeraars die dekking bieden
voor ouderschap.
Dat staat in sterk contrast met de situatie voor werknemers: sinds 2020 kunnen
partners namelijk, naast 1 week volledig betaald geboorteverlof en 9 weken
ouderschapsverlof, 5 weken aanvullend geboorteverlof opnemen, 70% vergoed door
het UWV.
Adoptie en pleegzorg
Ook bij adoptie en pleegzorg is het verschil groot. Werknemers krijgen 6 weken
volledig betaald verlof, plus 9 weken deels betaald ouderschapsverlof. Zzp’ers
zonder AOV krijgen niets. Opvallend is dat een zzp’er met AOV bij adoptie wél 6
weken volledig vergoed verlof kan krijgen, maar bij pleegzorg niet. Een onlogisch
verschil, want in beide gevallen gaat het om de komst van een kind dat zorg nodig
heeft.
Wat zegt de specialist?
“Dat je als zzp’er je eigen boontjes moet doppen, was natuurlijk al bekend,” zegt
Monica Arbeider, verzekeringsspecialist bij Keuze.nl.
“Maar deze verschillen zijn zó groot dat je je kunt afvragen of dit de bedoeling is. Het
systeem straft ondernemende ouders af, terwijl het aantal (vrouwelijke) zelfstandigen
juist toeneemt. De wetgeving loopt achter bij die van loondienst, waar de afgelopen
jaren juist veel verbeteringen zijn doorgevoerd, zoals uitgebreider partnerverlof en de
introductie van betaald ouderschapsverlof. Dit vergroot de ongelijkheid en kan ertoe
leiden dat zelfstandigen te snel weer aan het werk gaan, met alle risico’s van dien.”
De harde realiteit voor zwangere zzp’ers
Iemand in loondienst die zwanger raakt, gaat er financieel niet op achteruit. Een
zzp’er juist wel. Een AOV kan het gat deels dichten, maar zelfs dan moet je rekening
houden met een flinke inkomensdaling.
- Zzp’ers moeten hun zwangerschap vaak plannen, want bij de meeste
verzekeraars geldt een wachttijd van 1 tot 2 jaar voordat
zwangerschapsdekking ingaat.
- Zonder vangnet zijn zelfstandige vrouwen sneller geneigd om te vroeg weer
aan het werk te gaan, wat risico’s geeft op stress, uitval en financiële
problemen.
- Het aantal (vrouwelijke) zelfstandigen groeit, maar beleid en regelingen
blijven achter.
Onze tips voor zzp’ers met een kinderwens
- Wees je bewust van de bestaande regelingen en maak van tevoren een
goede financiële planning.
- Houd rekening met risico’s zoals complicaties tijdens of na de zwangerschap,
waardoor je langer niet kunt werken.
- Overweeg een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Deze kan het financiële
gat verkleinen, maar let op de wachttijd voordat zwangerschapsdekking
ingaat.