Het demissionaire kabinet wil met het Nationaal Actieplan WebBeleid (NAWB) het aantal overheidswebsites terugdringen en de toegankelijkheid en veiligheid hiervan verbeteren. Belangrijke maatregelen zijn de invoering van een uniforme domeinnaamextensie (.gov.nl), het vullen van het Register Internetdomeinen Overheid (RIO), het opzetten van een digitale wegwijzer en het verplichten van uniforme toegankelijkheidsrichtlijnen. Deze maatregelen moeten bijdragen aan de herkenbaarheid van betrouwbare overheidsinformatie.
Burgers en bedrijven hebben te maken met een woud aan websites, waardoor ze moeilijk de juiste betrouwbare informatie kunnen vinden. Volgens het Dashboard DigiToegankelijk zijn er 8855 overheidswebsites en mobiele apps, waarvan slechts 8 procent volledig aan de wettelijke eisen voldoet.
Dit is niet nieuw: al jarenlang signaleert men dezelfde knelpunten en presenteert men plannen voor verbetering. Tot nu toe heeft dit echter weinig effect gehad en is de informatievoorziening voor burgers en ondernemers nog steeds niet op orde. Het is dan ook de vraag of het nu wel lukt, omdat de kern van het probleem blijft bestaan. Daarnaast is onduidelijk hoe men het toezicht daadwerkelijk vormgeeft. Zolang centrale regie en echte handhaving ontbreken, is het onzeker of er structureel iets verandert.
Opvallend is ook dat men opnieuw onderzoekt of een uniforme domeinnaamextensie wenselijk is. Dit geeft weinig vertrouwen, terwijl staatssecretaris Van Huffelen eind 2023, na een vergelijkbaar onderzoek, aankondigde dit versneld in te voeren. De urgentie van deze maatregel is echter groot, niet alleen omdat herkenbare domeinnamen overheidswebsites helpen zich beter te onderscheiden, maar ook omdat ze burgers beschermen tegen phishing via nepwebsites.
Verder lijkt een integrale strategische benadering te ontbreken. Dit is juist wat wordt bepleit in de recent gepubliceerde Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), die inzet op “één overheid”, centrale regie en het gezamenlijk realiseren van digitale opgaven. Waar de NDS uitgaat van samenwerking, standaardisatie en maatschappelijke impact, zoekt de NAWB haar oplossingen binnen de silo van webbeheer en individuele overheidsorganisaties.
De uitdaging is niet het aantal websites te verminderen, maar vooral de digitale publieke dienstverlening zo te organiseren dat de burger echt centraal staat. Dit in plaats van voor iedere organisatie en wet een eigen website in te richten. Dat vereist een gedeelde digitale infrastructuur, gezamenlijke ontwerpprincipes, en eenduidige standaarden. Het NAWB is alleen succesvol als het wordt ingebed in de bredere visie van de NDS.
De échte oplossing ligt in het realiseren van één centrale digitale toegangspoort, met verplichte deelname van alle overheidsorganisaties. Alleen dan vinden we wat we zoeken.
Johan de Jong, CGI Nederland.
Noot voor de redactie:
Johan de Jong is Expert Digitale Overheid bij CGI Nederland