2021, het jaar van de security wake-up call

December is traditiegetrouw de maand waarin we reflecteren en vooruitkijken. Het afgelopen jaar was een rollercoaster voor iedereen die zich bezighoudt met IT-beveiliging. 2021 gaat dan ook de boeken in als het jaar van de security wake-up call. Het jaar waarin hybride werken het nieuwe normaal is geworden en waarin de transformatie naar een cloud-first beleid versneld is ingevoerd. Onze nieuwe realiteit van hybride werken heeft een grote impact gehad op het beveiligingsbeleid van bedrijven.

Ransomware
Naast de allesbeheersende pandemie werd de wereld overspoeld door een tweede pandemie. Veel organisaties zijn het afgelopen jaar, ondanks de vele waarschuwingen en aanbevelingen om passende maatregelen te nemen, slachtoffer geworden van ransomware criminelen.

Ondanks het oprollen van EMOTET begin dit jaar zijn verschillende Nederlandse organisatie toch prooi geworden van een gijzelsoftware aanval. Uit een cybersecurityonderzoek halverwege het jaar bleek bovendien helaas dat de cyberweerbaarheid nog steeds niet op pijl is en dat Nederland onvoldoende is voorbereid op de huidige digitale dreigingen (CyberSecurityBeeld 2021 – 06/21).

Het Nederlandse Nationaal Cybersecurity Centrum publiceerde daarom om een aantal basis stappen die organisaties helpen zich weerbaar te maken tegen ransomware criminelen. Onderdeel van dit stappenplan is het maken van de juiste backups, het voorkomen van het binnenhalen van kwaadaardige software en het voorbereiden van interne processen voor wanneer de organisatie toch slachtoffer is geworden van een aanval.

Phishing
Ook dit jaar was phishing de meest gebruikte manier om toegang te verschaffen tot doelwit organisaties. Iedereen ontvangt wel eens kwaadwillende email die je in de verleiding brengt om een onbekend pakketje te volgen of om je bankgegevens te verifiëren. Het TV-programma Zembla (7 oktober 2021) bestede een gehele aflevering aan ransomware en onderzocht 100 organisaties en hun emailsecuritymaatregelen. Helaas bleek ook hier, dat bij 43 van de 100 onderzochte bedrijven er minstens één van de drie veiligheidsstandaarden ontbrak, of onvoldoende was geconfigureerd.

Overheden dwingen securitymaatregelen af
2021 gaat de boeken in als het jaar waarin verschillende overheidsorganen en instanties waarschuwen voor toenemende digitale dreigingen. Als reactie op die dreigingen proberen instanties maatregelen af te dwingen. In de EU werd er in 2021 veelvuldig gesproken over NIS-2 (Netwerk en Information Security) die organisaties op straffe van geldboetes in de toekomst gaat verplichten om te voldoen aan basis securitymaatregelen, inclusief een meldingsplicht bij incidenten.

Flubot
Naast e-mail als aanvalsmethode zagen we cybercriminelen dit jaar ook overstappen op malafide mobiele tekstberichten die mensen verleiden om een pakketje te volgen. Criminelen kunnen dankzij FluBot toegang tot je volledige telefoon krijgen en zo proberen geld te stelen door mee te kijken in je mobiel bankieren app.

Supply-chain
De gezondheidspandemie veroorzaakte ook in 2021 maatschappelijke ontwrichting. Dat heeft geresulteerd in het feit dat organisaties op een andere manier bedrijfsrisico’s zijn gaan analyseren. Wat voorheen vanzelfsprekend was kan vandaag bedrijfsprocessen serieus in de war schoppen. De nasleep van de Sunburst aanval (supply-chain attack via Solarwinds software) en de problemen met de door Managed Service providers gebruikte Kaseya software zijn voorbeelden van ketenaanvallen waarbij misbruik werd gemaakt werd van softwareleveranciers om kwaadaardige software onder een legitieme dekmantel binnen te brengen bij organisaties.

Naast de software supply-chain hebben hardware platformen dit jaar gemerkt dat ook zij onderhevig zijn aan de grillen van de wereldwijde pandemie en de ontstane chiptekorten. Het chiptekort heeft geresulteerd in beperkte beschikbaarheid van hardware en een additionele versnelling van cloud en SAAS applicatie-adoptie.

Applicatie beveiliging
De versnelde cloud-adoptie, de Apache Log4j problemen van afgelopen maand en de SAAS-consumptiemodellen hebben additionele security beleidsvraagstukken opgeworpen. Zero Trust modellen die toegang tot applicaties reguleren, gebruikte software libraries monitoren op kwetsbaarheden, en cloud-omgevingen controleren hebben in 2021 een versnelde opmars gemaakt.

Bewustwording
2021 heeft organisaties noodgedwongen bewust gemaakt dat ze hun cyberweerbaarheid op peil moeten houden en naar een hoger niveau moeten tillen om zichzelf te beschermen tegen aanvallen.

2021 was enkel een voorproefje van wat ons in 2022 te wachten staat.

Jan Heijdra security specialist bij Cisco Nederland